Sarajlija Dragan Huterer je doktor fizike i teoretičar kosmologije. U saradnji s međunarodnim timom naučnika i korištenjem Dark Energy Spectroscopic Instrumenta (DESI), sugeriše da tamna energija – misteriozna sila odgovorna za ubrzano širenje svemira i činilac oko 70% njegovog sadržaja – možda nije konstantna kako se dosad vjerovalo, već se mijenja tokom vremena.
Sudbina svemira
Huterer je bio kovoditelj grupe koja je analizirala i interpretirala prve godine DESI-jevih kosmoloških podataka, grupe koja je prva sugerirala da je tamna energija dinamična.
Dosadašnje naučne pretpostavke, koje su važile više od dvije decenije, jer je tamna energija otkrivena tek 1998, počivale su na tvrdnji da je tamna energija statična, a otkriće Hutererovog tima otvara nova pitanja o njenoj prirodi i ulozi u budućnosti svemira. Ovo otkriće istovremeno potvrđuje Einsteinovu teoriju gravitacije na velikim skalama.
Kako se navodi u tekstu koji je objavila zvanična stranica Univerziteta Michigan, sudbina svemira zavisi od ravnoteže između materije i tamne energije: osnovnog sastojka koji pokreće njegovo ubrzano širenje. Rezultati upućuju na to da bi tamna energija, za koju se ranije smatralo da je “kosmološka konstanta”, mogla evoluirati s vremenom na neočekivane načine.
Huterer je u razgovoru za FokusIT pojasnio da je tu više riječ o priči u razvoju.
“Tamna energija je neki materijal koji ispunjava svemir i čini ga sve bržim i bržim u širenju. Njegovo otkriće u kasnim 1990-ima bilo je jedno od najvećih otkrića svih vremena u kosmologiji i astrofizici, a nagrađeno je Nobelovom nagradom za fiziku 2011. Priroda tamne energije nije dobro shvaćena. Njegova gustoća energije (energija po volumenu) do sada se smatrala konstantnom u vremenu. Ono što novi podaci pokazuju jeste da gustoća energije može evoluirati s vremenom. To pak ima duboke implikacije na fizičku prirodu tamne energije”, govori za FokusIT Huterer.
Buduće ponašanje
Na naš upit šta ovo može značiti generalno za sudbinu univerzuma, naš sagovornik ističe da sve ovisi o “budućem ponašanju” tamne energije.
“Međutim, to ima implikacije na fizičku prirodu tamne energije. Ako se gustoća energije mijenja s vremenom, tada tamna energija ne može biti kosmološka konstanta, što je predložio Albert Einstein prije otprilike 100 godina (predložio je to iz različitih razloga, ali ideja je ponovo postala relevantna kada je DE otkriven prije otprilike 25 godina)”, napominje.
Dodaje da je u ovom projektu učestvovalo oko hiljadu ljudi i da istraživanje traje nominalno pet godina.
“Podaci se prikupljaju teleskopom Mayall koji se nalazi na Kitt Peaku u Arizoni. Ako se potvrdi vremensko slabljenje tamne energije (na koju analize DESI podataka ukazuju), onda će tamna energija postati sve manje važna u sljedećim milijardama godina”, govori nam i dodaje:
“Ako međutim tamna energija nastavi da dominira – kao što su prethodne analize pokazivale i kako Einsteinova “kosmološka konstanta”, lambda, predviđa – onda će se svemir širiti sve brže i brže. Onda će se desiti više interesantnih stvari. Između ostalog, galaksije će se toliko brzo udaljavati jedna od druge da na našem nebu – za nekoliko desetina milijardi godina – neće više nijedna biti vidljiva, nijednim teleskopom. Osim naravno Andromeda galaksije, koja će se sudariti s našom galaksijom za jedno šest milijardi godina.“
