Bosna i Hercegovina još nije provela nijednu reformu predviđenu Planom rasta Evropske unije za zapadni Balkan. Zbog toga je već ostala bez 108 miliona eura. Do kraja godine bi mogla izgubiti više od 370 miliona eura.
Kako piše Euractiv, više od godinu dana nakon početka provedbe šest milijardi eura vrijednog Plana rasta, samo su Crna Gora, Albanija i Sjeverna Makedonija osigurale više od jedne isplate povezane s provođenjem reformi.
Reforme uslov za evropski novac
Evropska komisija pokrenula je Plan rasta 2023. godine s ciljem ubrzavanja evropskih integracija zemalja zapadnog Balkana.
Finansijska sredstva dostupna su državama koje provedu konkretne ekonomske, institucionalne i reforme u oblasti vladavine prava, uz postepeno uključivanje u dijelove jedinstvenog tržišta Evropske unije.
Za razliku od pojedinih susjeda, Bosna i Hercegovina nije provela nijednu reformu predviđenu ovim programom, zbog čega nije mogla koristiti raspoloživa sredstva.
Kallas upozorila na posljedice
Visoka predstavnica Evropske unije za vanjsku i sigurnosnu politiku Kaja Kallas tokom nedavne posjete Sarajevu upozorila je da će svako novo kašnjenje dovesti do dodatnih finansijskih gubitaka.
Prema navodima Euractiva, BiH je već izgubila 108 miliona eura. Do kraja godine taj iznos mogao bi premašiti 370 miliona eura.
Slična situacija zabilježena je i na Kosovu. Kosovo je dobilo pretfinansiranje od 61,8 miliona eura, ali zbog političke krize nije uspjelo provesti potrebne reforme.
Kosovske vlasti procjenjuju da je zemlja već izgubila oko 40 miliona eura. Do kraja godine mogla bi ostati bez ukupno 250 miliona eura ako ne bude formirana funkcionalna vlada.
Druge zemlje napreduju brže
Srbija je u januaru primila jednu isplatu iz Plana rasta. Izvjestilac Evropskog parlamenta Tonino Picula pozvao da se naredne isplate obustave dok vlasti ne pokažu veću posvećenost evropskim reformama.
Analitičar Evropskog centra za politike u Beogradu Marko Todorović smatra da Srbija raspolaže administrativnim kapacitetima za ispunjavanje obaveza, ali da je riječ o pitanju političkih prioriteta.
Istovremeno, Albanija, Crna Gora i Sjeverna Makedonija ostvarile su više isplata zahvaljujući bržem provođenju reformskih mjera.
Direktorica Centra za demokratiju i ljudska prava iz Podgorice Nevenka Vuksanović upozorila je da formalno ispunjavanje ciljeva u Crnoj Gori nije uvijek praćeno stvarnim strukturnim promjenama. To se posebno odnosi na oblasti pravosuđa i vladavine prava.
Plan rasta test za vlade
Iz Evropske komisije poručuju da Plan rasta nije samo finansijski instrument. On je i pokazatelj sposobnosti vlada zapadnog Balkana da provedu reforme koje su obećale na putu prema članstvu u Evropskoj uniji.
