Bolest plavog jezika (Bluetongue), trenutno predstavlja jednu od najvećih prijetnji stočarstvu u regiji. Nakon što su u Sloveniji i Hrvatskoj potvrđeni brojni slučajevi tokom jula i augusta 2025. godine, raste zabrinutost da bi se virus mogao proširiti, ako već nije, i na Bosnu i Hercegovinu.
Uzročnik i način prenošenja
Ova bolest pogađa preživare, posebno ovce, te uzrokuje ozbiljne ekonomske gubitke, navodi se u saopćenju Instituta za zdravlje i sigurnost hrane Zenica. Stručnjaci upozoravaju na potrebu provođenja DDD mjera – dezinfekcije, dezinsekcije i deratizacije – kao i biosigurnosnih mjera na farmama.
Bolest plavog jezika je virusna bolest preživara koju izaziva Orbivirus iz porodice Reoviridae. Specifičnost ove bolesti leži u činjenici da se ne prenosi direktnim kontaktom među životinjama, već isključivo putem krvopijućih insekata – najčešće komaraca roda Culicoides.
Naziv “plavi jezik” potiče od karakterističnog simptoma kod ovaca – zbog poremećaja cirkulacije i krvarenja u sluznicama, jezik može poprimiti plavkastu boju. Pored toga, bolest uzrokuje visoku temperaturu, oticanje glave, otežano disanje i hramanje.
Najosjetljivije su ovce, kod kojih bolest može uzrokovati smrtnost i do 30 posto. Simptomi uključuju groznicu, iscjedak iz nosa, oticanje usana i ušiju, otežano kretanje, gubitak vune i iscrpljenost.
Ekonomske posljedice
Ekonomske posljedice su višestruke. Bolest uzrokuje direktne gubitke uslijed uginuća, ali i indirektne kroz smanjenje mliječnosti, slabiji prirast mesa, zabrane izvoza i pad vrijednosti stočarskih proizvoda.
Prema podacima do sredine avgusta, Hrvatska je potvrdila širenje bolesti plavog jezika u šest županija, na 18 lokacija i objekata. U Istri je uginuće više desetina ovaca izazvalo paniku među stočarima. Slovenija je ranije tokom ljeta prijavila prvi slučaj, što je pokazalo da se virus brzo širi sa zapada prema Balkanu.
Serotip 8 već neko vrijeme cirkulira u više europskih zemalja, uključujući Sloveniju, Sjevernu Makedoniju, Italiju, Portugal, Španiju, a tokom 2024. godine zabilježen je i u Švicarskoj.
Rizici za Bosnu i Hercegovinu
Iako trenutno u BiH nema potvrđenih slučajeva bolesti plavog jezika, prošlost pokazuje da je zemlja bila pogođena ovim virusom više puta. Epidemije su zabilježene 2002., 2006., 2014., 2017. i 2018. godine.
Dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija predstavljaju osnovne stubove biosigurnosti u zaštiti od bolesti plavog jezika.
Vakcinacija protiv plavog jezika jedna je od najefikasnijih metoda zaštite, ali se provodi samo u područjima gdje postoji rizik. BiH trenutno razmatra vakcinaciju u graničnim područjima.
Prema pravilnicima u Federaciji BiH i Republici Srpskoj, u slučaju pojave bolesti uvode se zone ograničenja kretanja, zabrana izvoza i posebne veterinarske kontrole.
Uloga farmera i veterinarskih službi
Veterinarski stručnjaci upozoravaju farmere da redovno pregledaju stoku, prijave sumnjive simptome i provode preventivne mjere.
Bolest plavog jezika ne poznaje granice. Potvrđeni slučajevi u Hrvatskoj i Sloveniji ozbiljno prijete i BiH. Jedini način da se izbjegne nova epidemija i veliki ekonomski gubici jeste da se preventivne mjere počnu provoditi odmah.
