Dok se u institucijama Srbije ponovo pokreće pitanje legalnosti Srpsko-ruskog humanitarnog centra u Nišu, strukture iz Republike Srpske, nakon određene pauze, obnavljaju saradnju s ovim centrom.
Spomenuti subjekt već dugi niz godina je “trn u oku” EU i SAD zbog sumnji da je Rusija u Nišu faktički uspostavila obavještajni centar.
Naime, osam vatrogasaca i pripadnika Uprave civilne zaštite RS-a u periodu od 9. do 13. februara učestvovalo je u obuci u Rusko-srpskom humanitarnom centru u Nišu. Ovo se desilo nakon što je delegacija Uprave CZ RS na čelu s direktorom Borisom Trninićem 9. februara posjetila ovaj centar.
Novitović i Ministarstvo sigurnosti BiH
Više od četiri godine trajala je “pauza” na relaciji Uprave CZ RS-a i ovog centra. U novembru 2021. godine ovaj centar posjetio je tadašnji direktor CZ RS Milan Novitović, a ubrzo nakon toga pripadnici civilne zaštite i vatrogasci su učestvovali u obuci pod nazivom “Sistem 2021”. Njima su se tada priključili i pripadnici MUP-a RS.
PROČITAJTE JOŠ Ovo je šest TV kanala koje je EU zabranila, a BiH nije
Nekoliko mjeseci kasnije Novitović je obavijestio Ministarstvo sigurnosti BiH da njegovi pripadnici neće učestvovati u daljim aktivnostima državnog ministarstva.
Zanimljiv je, međutim, aktuelni trenutak, u kojem CZ RS, sada pod vodstvom Trninića, kadra Ujedinjene Srpske Nenada Stevandića, ponovo upostavlja saradnju sa Srpsko-ruskom humanitarnom centrom.
Naime, u Skupštini Srbije 25. decembra 2025. godine 16 poslanika je u proceduru uputilo prijedlog zakona o stavljanju van snage zakona kojim je 2012. godine uspostavljen ovaj centar. U obrazloženju ovog zakona, koji se nalazi u registru Skupštine Srbije, između ostalog, stoji sljedeće:
“Iako se predstavlja kao humanitarna institucija, ovaj centar od svog osnivanja izaziva ozbiljne sumnje, kako zbog netransparentnog finansiranja i djelovanja, tako i zbog potencijalne političke i bezbjednosne uloge koju ima u regionu”.
Dragan Popović za Fokus: Nedostatak informacija
Kako se navodi, u više godišnjih izvještaja Evropske komisije od Srbije je traženo da informiše EU o aktivnostima ovog centra kao i o njegovoj integrisanosti u sistem upravljanja u vanrednim situacijama.
Uprkos nizu sumnjivih operacija u navedenom centru u kojem su slijetali brojni ruski helikopteri EU i SAD još nisu izrekle sankcije Srbiji zbog navedenog centra.
Dragan Popović, direktor Centra za praktičnu politiku u Beogradu, za Fokus kaže da o centru u Nišu nema mnogo informacija u javnosti. To, kako navodi on, dovodi do velikog broja spekulacija i nagađanja.
“Nismo do sada vidjeli koristi od njihove humanitarne aktivnosti iako je bilo prilika kada se to očekivalo, poput velikih prirodnih nepogoda. Mislim da je upravo nedostatak informacija najveći problem takvog centra. Potreba za tajnovitošću rađa opravdane sumnje u javnosti o namjerama osnivača tog centra. A pošto su u pitanju dva autoritarna i dokazano opasna režima – Putinov i Vučićev – onda je oprez i strah prodemokratski orijentisanih ljudi u Srbiji i regionu još razumljiviji”, rekao je Popović za naš portal.
Prema nedavnom istraživanju portala Radio Slobodna Evropa, za 14. godina postojanja Srpsko-ruskog humanitarnog centra u Nišu, vlasti u Srbiji ne podnose račun o njegovom finansiranju.
Kako su naveli, ovaj centar nalazi se na spisku budžetskih korisnika za 2025. godinu, kojeg je objavila Uprava za trezor Ministarstva finansija. Koliko novca je prebačeno Centru, nema javno dostupnih podataka, a nadležna ministarstva ne dostavljaju te podatke.
Kako je nastao Srpsko-ruski centar u Nišu
Dana 20. oktobra 2009. godine, tokom posjete tadašnjeg predsjednika Rusije Dmitrija Medvedeva Beogradu, potpisan je Sporazum o saradnji u oblasti hitnog humanitarnog odgovora. Tim sporazumom je predviđeno osnivanje “humanitarnog centra” u Nišu “radi regionalne koordinacije odgovora na katastrofe”.
Dana 17. oktobra 2011. godine, na Aerodromu Konstantin Veliki, tadašnji ruski ministar za vanredne situacije Sergej Šojgu predao je značajnu količinu opreme za rad Centra. Zvanično otvaranje uslijedilo je 25. aprila 2012. godine.
Nedugo nakon toga privatna američka obavještajna agencija STRATFOR tvrdila je da je ruska vojska praktično otvorila svoju prvu vojnu bazu u inostranstvu nakon raspada Sovjetskog Saveza.
Naime, Grad Niš ima strateški položaj na raskrsnici puteva koji vode ka Bugarskoj, Turskoj, Grčkoj i današnjoj Sjevernoj Makedoniji, te je blizu Kosova, gdje se nalazi Kamp Bondstil, glavna baza Vojske Sjedinjenih Američkih Država na Balkanu.
Treba napomenuti da Niški centar uopšte nije korišten za gašenje požara u Crnoj Gori 2017. godine, niti u Grčkoj 2018. i 2021. godine. Prema zvaničnim podacima objavljenim na web-stranici Centra, od 2019. godine nije učestvovao ni u gašenju požara u samoj Srbiji.
Profesor s Univerziteta Johns Hopkins u SAD Edward Joseph tokom saslušanja u Američkom kongresu koje je održano u decembru 2025. spomenuo je i Srpsko-ruski humanitarni centar u Nišu. Među četiri konkretna koraka za proširenje jaza između Beograda i Moskve naveo je i hitno zatvaranje ruskog “Humanitarnog centra” na jugu Srbije, za koji se, kako je naveo, sumnja da je mjesto prikupljanja obavještajnih podataka.
