Mnogo je pripadnika ruske elite umrlo na sumnjiv i tajanstven način od početka ruske invazije na Ukrajinu. Analitičari kažu da su razlozi za to složeni, ali i tipični za rusku visoku politiku.
Iako zbog zatvorenosti Rusije ne postoji tačan i pouzdan broj, prema zapadnim agencijama i ruskim aktivistima više od 75 važnih osoba iz političkih, vojnih i poslovnih krugova Rusije umrlo je pod sumnjivim ili nerazjašnjenim okolnostima od početka rata u Ukrajini u februaru 2022. do jula 2025. godine, prenosi Hina.
U to su uključeni oligarsi, političari, vojni zvaničnici i osobe povezane s državnim strukturama.
Zvanična Moskva njihova stradanja nazivala je samoubistvima, padovima s prozora, slučajnim trovanjima, srčanim udarima ili nasilnim smrtnim ishodima u porodičnim tragedijama.
Posljednji takav slučaj je smrt Romana Starovoita.
Njegovo tijelo pronađeno je u moskovskoj četvrti Odintsovo, u kojoj žive mnogi pripadnici ruske elite. Ruski mediji izvijestili su da je počinio samoubistvo u parku i to pištoljem koji mu je poklonio predsjednik Putin.
Starovojt je od maja 2024. bio ministar saobraćaja, a prije toga guverner Kurske oblasti koju su ukrajinske snage napale u avgustu 2024.
Vojni uspjeh Kijeva u toj regiji ponizio je Rusiju. Starovojt je smijenjen s ministarske funkcije neposredno uoči samoubistva.
Padovi s prozora, utapanja u kadi i bazenu
Jevgenij Prigožin poginuo je u avionskoj nesreći dva mjeseca nakon što je pokrenuo pobunu protiv predsjednika Putina uz svoju plaćeničku vojsku Wagner.
On i njegovi ljudi odigrali su značajnu ulogu u prvoj godini rata u Ukrajini, no kada su izrazili nezadovoljstvo vođenjem rata i krenuli prema Moskvi, bilo je jasno da neće dugo potrajati. Danas nema više ni njega ni njegove grupe.
Jedna od rijetkih kompanija u Rusiji koja se na početku stidljivo oglasila protiv invazije na Ukrajinu, uz objašnjenje da će takav rat oslabiti ekonomiju, bio je Lukoil.
Predsjednik tog energetskog diva Ravil Maganov umro je nakon navodnog pada s prozora bolnice u Moskvi.
Padom s prozora život su okončali i oligarh Pavel Antov i Marina Jankina, finansijska direktorica zapadnog vojnog okruga.
Samoubistvo vješanjem počinili su Sergej Protosenja, bivši izvršni direktor Novateka, visoki menadžer u Gazpromu Aleksander Tjuljakov i Roman Malik, pukovnik zadužen za mobilizaciju.
Niz se nastavlja gušenjima u kadi, utapanjima u bazenu, padovima niz stepenice, a najčešći navođeni uzrok smrti je srčani udar.
Ruski mediji nikada nisu istraživali šta stoji iza ovolikog broja smrtnih slučajeva uticajnih ljudi, a zvanična Moskva bi samo izrazila saučešće i ignorisala upite zapadnih medija.
Atmosfera straha
Ruski profesori i analitičari koji su pobjegli na zapad uglavnom se boje da pod svojim imenom komentarišu ove smrti.
No daju naslutiti da su one posljedica složenih borbi za moć, kontrolu nad resursima i jasnog i brzog uklanjanja potencijalnih prijetnji režimu.
Sve to proizvodi dodatnu atmosferu straha i nesigurnosti unutar elite, što dodatno učvršćuje autoritarnu kontrolu i odvraća ih od pokušaja da se suprotstave režimu.
U tom smislu, sumnjive smrti služe i kao upozorenje onima koji bi mogli biti disidenti ili prijetnja.
Na tom tragu je i profesor Jeffrey Winters, politikolog sa Univerziteta Illinois, autor knjige “Oligarsi”, koji ističe da je bogate ljude u Rusiji gotovo nemoguće ubiti bez odluke države.
“To su milijarderi sa tjelohraniteljima, pristupom najboljoj medicinskoj njezi, privatnim vozačima, sa svim najboljim uslovima zaštite koje novac može kupiti”, rekao je.
“Ne mogu to direktno tvrditi, ali čini se logičnim da ih uklanja ista ruka koja im je omogućila da postanu bogati, uticajni ili politički visoko pozicionirani”.
Nelojalnost znači smrt
Sve te sumnjive smrti Ukrajina koristi kako bi ukazala na bezobzirnost i bezdušnost ruskog režima i pojasnila Zapadu protiv čega se Ukrajinci uistinu bore.
Savjetnik ukrajinskog predsjednika Mihajlo Podoljak izjavio je da u Rusiji nelojalnost znači smrt.
Bivša savjetnica Bijele kuće za Rusiju i odlična poznavateljica funkcionisanja Kremlja Fiona Hill rekla je kako ne treba sve smrti stavljati pod isti nazivnik i padati u teorije zavjere, ali se ne treba ni čuditi što nedemokratski režim ne funkcioniše na demokratski način.
Hill je u intervjuu za Guardian naglasila kako je to samo jedan segment rata Rusije sa Zapadom koji već uveliko traje.
“Rusija se otvrdnula kao protivnik na načine koje vjerovatno nismo u potpunosti predvidjeli”, rekla je. Trovanja, atentati, kibernetički napadi, sabotaže i prijetnje infrastrukturi samo su dio iste taktike, zaključila je.
“Sindrom iznenadne smrti uticajnih Rusa”, kako je BBC prošle godine nazvao ove slučajeve, nije počeo invazijom na Ukrajinu.
I prije napada na Ukrajinu najmanje 38 smrtnih slučajeva poslovnih ljudi koji su u nekom trenutku bili bliski Kremlju objašnjavani su nesretnim ili misterioznim okolnostima.
Najpoznatiji slučaj je oligarh Boris Berezovski koji je počinio samoubistvo u svom domu blizu Londona.
Britanski istražitelji su nakon istrage izjavili da nisu pronašli dokaze da je riječ o nasilnoj smrti, ali na društvenim mrežama mnogi nisu povjerovali u to objašnjenje.
Kao što ni danas mnogi ne vjeruju da su uticajni i bogati Rusi toliko nepažljivi ili psihički labilni.
