Masovni protesti protiv vlade odvijaju se u Teheranu i drugim iranskim gradovima, a snimke s terena prikazuju najveće demonstracije protiv režima u posljednjih nekoliko godina.
Nemiri, koji traju već drugu sedmicu zaredom, potaknuti su bijesom zbog kolapsa nacionalne valute i proširili su se na više od 100 gradova diljem zemlje.
“Masa koja je bila tamo neće odustati”, rekao je jedan demonstrant u Mašhadu na sjeveroistoku Irana za Radio Farda RSE-a.
“Mladi i stari su izašli na proteste, neki stariji jedva su hodali, ali su protestovali. Bio je jedan starac koji je stalno psovao [vrhovnog vođu Irana Alija] Hameneija. Umorni smo od visokih cijena, [nametnutog] hidžaba i svega ostalog. Nije riječ samo o jednoj ili dvije stvari, želimo da se promijeni poredak (promjena režima).”
Protesti su dodatno potaknuti pozivom prognanog princa Reze Pahlavija, koji živi u Washingtonu, a čijeg je oca svrgnula Islamska revolucija 1979. godine. On je pozvao Irance da “izađu na ulice i, kao ujedinjena fronta, izvikuju svoje zahtjeve”.
Iranski državni mediji umanjuju razmjere nemira ili ih u potpunosti negiraju, objavljujući snimke praznih ulica. Vlasti su pribjegle i drastičnim mjerama, pa je nadzorna grupa NetBlocks izvijestila o “nacionalnom prekidu interneta” kako bi se omela komunikacija demonstranata.
Situaciju u Iranu pomno prati i međunarodna zajednica.
Hamenei spominjao Trumpa
Vrhovni vođa Irana ajatolah Ali Hamenei obratio se pristalicama režima 9. januara, rekavši da su “saboteri, agitatori uništili zgrade u zemlji kako bi ugodili” američkom predsjedniku Donaldu Trumpu.
Dodao je da Trump ima “krv Iranaca na rukama” nakon američkih napada na Iran u junu, te da će američki lider biti “zbačen”.
Teheranski tužilac Ali Salehi opisao je demonstrante koji pale javnu imovinu i sukobljavaju se sa snagama sigurnosti kao “teroriste” koji će biti optuženi za “moharebeh”, odnosno vođenje rata protiv Boga, što može nositi smrtnu kaznu.
Nekoliko sigurnosnih tijela u odvojenim saopštenjima također je upozorilo demonstrante 9. januara.
Obavještajna organizacija Iranske revolucionarne garde (IRGC) saopštila je da je “nastavak situacije neprihvatljiv” i ponovila tvrdnju da proteste potiču strani sponzori.
Najmanje 45 demonstranata ubijeno
Iranski mediji izvještavaju da je nekoliko pripadnika snaga sigurnosti ubijeno u nemirima 8. januara, uključujući u Teheranu i Marvdashtu. Tužilac i njegovi tjelohranitelji također su ubijeni u gradu Esfarayen, pokrajina Sjeverni Horasan.
Organizacija Iran Human Rights sa sjedištem u Norveškoj izvještava da je najmanje 45 demonstranata ubijeno do 8. januara, uz više od 2.000 uhapšenih. Amnesty International i Human Rights Watch su u zajedničkom saopštenju 8. januara optužili iranske snage za “nezakonitu upotrebu sile i vatrenog oružja te masovna proizvoljna hapšenja”.
Šef UN-a za ljudska prava Volker Türk je u izjavi od 9. januara izjavio da je “duboko uznemiren” izvještajima o nasilju i pozvao na “brzu, nezavisnu i transparentnu istragu svih smrtnih slučajeva”.
“Oni koji su odgovorni za bilo kakva kršenja moraju biti pozvani na odgovornost u skladu s međunarodnim normama i standardima”, dodao je.
