Skoro otvaranje klastera 3 u procesu eurointegracija Srbije nije vjerovatno, javio je u ponedjeljak dopisnik RTS-a iz Brisela, čiji izvori kao glavne razloge navode izostanak ključnih reformi, političku i društvenu krizu u zemlji, te odnos prema Rusiji i najavljenu posjetu predsjednika Srbije Moskvi.
Nakon tri i po godine zastoja na evropskom putu, povjerenica za proširenje Marta Kos zatražila je od Srbije prošle sedmice da hitno sprovede dogovorene reforme.
Beograd odgovara da će približavanje Uniji biti prioritet nove vlade, ali sagovornici RTS-a u Briselu ocjenjuju da skoro otvaranje klastera 3 nije vjerovatno.
Glavni razlozi za zastoj u pregovorima
Među razlozima za to prvenstveno se navodi izostanak temeljnih reformi, politička i društvena kriza u zemlji, te odnos Srbije prema Rusiji, uključujući i najavljenu posjetu predsjednika Aleksandra Vučića Moskvi 9. maja, na Dan pobjede nad fašizmom u Drugom svjetskom ratu.
Tokom prošlosedmične posjete Beogradu, Marta Kos je pozvala Srbiju da sprovede reforme potrebne za otvaranje pregovaračkog klastera 3. Radi se o mjerama na koje se Beograd obavezao još u novembru prošle godine u neformalnom dokumentu dostavljenom zemljama članicama EU.
U tom dokumentu Srbija je za kraj prošle godine najavila usvajanje tri medijska zakona, rad na zakonu o biračkom spisku, te imenovanje novih članova Regulatornog tijela za elektronske medije.
Propušteni rokovi i politički kontekst
Dokument je trebao pokazati posvećenost Srbije reformama i doprinijeti odluci o otvaranju klastera 3 u decembru prošle godine, ali se to nije dogodilo.
Naredni rok za otvaranje klastera bio je kraj januara ili početak februara, ali ni tada najavljene reforme nisu bile sprovedene.
U međuvremenu, višemjesečni studentski i građanski protesti postali su nezaobilazan faktor u odnosima Beograda i Brisela, navodi RTS.
Uoči svoje posjete Beogradu, Marta Kos je izjavila da je „pristalica demonstranata“, navodeći da oni zahtijevaju isto što i Evropska komisija.
„U pregovorima sa Srbijom zahtijevamo vladavinu prava, borbu protiv korupcije, javne nabavke, medijsko zakonodavstvo, izborno zakonodavstvo. Bez toga, Srbija neće moći napredovati ka EU“, poručila je tada Kos.
Odnos prema Rusiji kao dodatni problem
Diplomatski izvori RTS-a navode da su protesti uticali i na percepciju zemalja članica eurobloka o otvaranju klastera 3, jer mnoge smatraju da bi takva odluka u jeku društvene i političke krize poslala pogrešnu poruku.
Odnos prema Rusiji je druga ključna tema, koja je dodatno dobila na značaju nakon najavljenog Vučićevog učešća u proslavi Dana pobjede 9. maja u Moskvi, ali i angažmana ruske bezbjednosne službe (FSB) za izvještaj o upotrebi zvučnog oružja na mirnim demonstracijama u Beogradu 15. marta.
Prema diplomatskim izvorima, takvi događaji predstavljaju crvenu liniju za veći broj zemalja, što otvaranje klastera 3 čini praktično nemogućim, navodi RTS.
